Urteak dira txoko honetan idazten nabilela, hainbatetan konplidu dot, beste hainbatetan, ostera, ailegatu ezinean ibili naz. Tarte baten idazteari be itxi neutson, Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzan Koordinazinorako zuzendaritzea hartu nebanean, hain zuzen.

Urte honen hasieratik, barriz, ez erdizka ez osorik, ez dot agindutakoa bete, eta halakoetan, emondako berbea bete ezin dozunean eta denporeak horretarako aukerarik emongo ez deutsula jabetzean, hoba ixtea, arrastaka ibiltea baino. Beharra eta askotariko konpromisoak ezin batera eroan eta, azkenean, hainbat itxi behar, neure buruagaz hasarretuko ez banaz. Etorkizunean webgune honetan noizbehinka parte hartuko dot, Bizkaie!-ko lagunek horretarako puntua jarten deustien neurrian behintzat.

Eskerrik asko urte honeetan guztietan bidelagun izan zaituedan guztioi. Segiduko dogu euskerearen bidean alkarren arrimuan bidea egiten!

Hizkuntza gitxituen aldeko lege proposamena Frantziako Parlamentura ailegatuko ete zan dudea egoan. Izan be, orain dala urte bi hainbat alderdik eta eragilek abiarazotako prozesuak bidean hainbat zailtasunakaz egin dau estropezu.

Halandabe, Armand Jung diputaduak, Frantziako Parlamentuko Eskualdeetako Hizkuntzen Ikerketa Batzordeko presidenteak aurkeztu dau lege proposamena aste honetan bertan, batzordeko kide guztiek lege proposamena izenpetu eta gero.

Lege proposamenaren edukina ez da ezagutzen. Edozelan be, Europako Eskualdeetako eta Erregio Hizkuntzen Gutunaren atal batzuk, modu askozaz apalagoan bada be, barrubatuko dituala aurreikusten da. Jakina danez, Frantziak ez dau berretsi Gutuna. Izan be, Frantziak erregio edota eskualde hizkuntzen onarpenak eta sustapenak batasun nazionalari kalte egiten deutsola eretxi izan deutso orain arte. Edozelan be, Konstituzinoan egindako azken aldaketan ondare moduan hartu ebazan eskualde hizkuntzak; halandaze, azken aldian Europan gertatzen ari diran mobimentuen jirabiran herrialdearen hizkuntza politikan eragin baikorra izatea espero da.

Lege proposamenak aurrera egingo dauen ikuskizun dago orain.

Eusko Jaularitzak herritarrei autortutako hizkuntza-eskubideetan atzera egin dau, isunen atxakia baliatuz, herritarrak kontsumitzaileak eta erabiltzaileak be diran neurrian, nahi daben hizkuntzan -gaztelaniaz edota euskaraz- jarduteko daukien eskubidearen gauzapena ezerezean itxita eta horretara etorren Dekretuaren aplikazinoa geratu eraginez. Izan be, zehapenei buruzko atala ez eze Dekretuaren gainerako atal guztien aplikazinoa be gelditu dau. 

Herri-aginteei indarrean dagoan araubidea betetea eta betearaztea jagoken arren, Eusko Jaurlaritzak uko egin deutso euskera eta gaztelania hizkuntzen ofizialtasunak beragaz dakarrena gauzatzeari. Ez dauka indarrean dagoan araubidea beteteko asmorik; bai, ostera, berrikusteko gogoa, euskerearen indarbarritze ahalegina zalantzan jarriz eta euskerearen menpekotasuna areagotuz; bestetik, uko egin deutso hizkuntza politikearen alorrean jagokon aitzindaritzeari … aitzindaritzea herritarren hizkuntza eskubideak benetan baliatzeko egin beharreko politika publikoak garatzeari jagokonez eta, baita be, indarbarritzeak bidelagun behar dauen pedagogia soziala egiteari, diskurtsoa eregiteari eta barreiatzeari jagokonez. 

Alderdi sozialisteak atzeranzko ispilua darabil gai honetan, aurrekoek egin dabena zapuzten ahaleginduz eta euskerea indarbarritzeko egitasmo sendoa dauela erakusteko eskuartean dauen aukera historikoa be alperrik galtzen ari da. 

Hizkuntza- eta kultura-aniztasuna onartzea eta sustatzea mehatxua da estatuaren ikuspegi zentralista eta aldebakarrekoa dauen edonorentzat. Halan da ze, kosta ahala kosta hizkuntza hegemonikoaren erreinua arrakalatzen dauen edozer baztertu behar da edo, gehienez be, bere eragin-eremua mugatu, ahalik hedadurarik txikiena izan daian. Hizkuntza nagusiek bitarteko ugari eta bide leuna daukie denporearen joanean euren ezarpena ahalbidetzeko; hizkuntza txikiek, ostera, bide malkarra, aldapatsua daukie kostata lortu daben posizinoari eusteko ez eze indarbarritze saioei be ekiteko. 

Espainian hainbat hizkuntza dagoz gaztelaniaz ganera. Horreek guztiak ondare kultural dira eta aparteko begirunea eta babesa izango ditue Konstituzinoaren 3. artikuluaren arabera. Baina, estatuak ez dau 3. artikulu horren edukian sinisten … are gitxiago praktikara eroaten. Estatuaren administrazino periferikoak ez ditu Euskadin, Katalunian edota Galizian ofizialkidetasunaren ondorioak ametitzen; ez dau Estatuko Aldizkari Ofiziala ofizialkide diran hizkuntzetan be argitaratzen -erkidegoek Aldizkaria ofizialkide diran hizkuntzetara itzultzeak dakarren gastua bere gain hartzen ez badabe, behintzat-, bardintasuna ukatuz, eremu esanguratsuetan euskerearen, katalanaren edo galegoaren erabilereari oztopo larriak jarriz; bere kontrolpeko hedabideetan -Konstituzioaren 20.3 xedapena- edo eskuhartutako enpresetan ez deutse ofizialkide diran hizkuntzei ia lekurik izten; Espainiako hezkuntza sisteman barne-aniztasun hori bultzatzea eta maila batean ezagutzea ez dau ahalbidetzen; eta abar. 

Ofizialkide diran hizkuntzen sustapen-lana erkidegoen esku itxi dau Espainiak Franko hil osteko jardunean. Nazinoartean, besteak beste, Eskualdeetako eta Eremu Urriko Hizkuntzen Europako Gutuna edota Eskubide Zibil eta Politikoen Nazinoarteko Konbentzinoa -beste batzuen artean- dirala bitarte hartutako konpromisoak betetzeari jagokonez, beste horrenbeste. Horregaitik, Nafarroan gertatzen dira mugarik gabeko gehiegikeriak.