Ez daukat besterik buruan: oporrak, oporrak, oporrak… Ez naz urte osoan oporren zain egoten dan horreetakoa, eta egia esan, urtean zehar bere, beharrean zein kanpoan, iniziatibea piztuarazoten deusten proiektutxuak eukiten dodaz. Harek noz etorri egoten naz, eta bata dala edo bestea dala ilusiona eukiten dot, oporrak ahaztuta.

Gauzea da ze, oporrak hartuteko egun batzuk falta dan honetan, honetan bai, ez daukadala besterik gogoan. Neure golkorako pentsau dot; ez daukie sufrimendu makala urte osoan oporrak noz etorriko dagozanak!

Aitortu behar dot halan da bere, egunokaz besterik ez darabildala: erritmoak eta parajeak aldatu, behar egin behar bada bere ordutegiak gura legez atondu, gura dodan ordura arte lo egin, hondartzan deskantsua eta bainua hartu, gozaria jateko tartea hartu… Sufridu be sufriduten nago egutegiko orriak pasau artean. Eta besterik ez jat otuten idazteko: oporrak, oporrak, oporrak, oporrak…

Bazenkien DVD euskarriaren biziraupena 10 urtekoa dana? Hortik aurrera euskarria bera kalidadea galduten doana eta berak daukan bakteria batek jan egiten dauana DVDa? Eta orain hain merke dagoazan kapazidade handiko disko gogor horreek informazinoa seguru garantia daukan artean baino ez dauala gordeten? Niri eupelako itolarria sartu jatan argazkiak eta dokumentu danak halango disko gpgor baten gordeta eukita. Ai ni! Espazio gitxi hartuten eustan soluzinoa topau nebalakoan nengoan baina… Halan da ze, onena argazki danak lehengo legez errebeletea da, baina egiten doguzan beste argazki nork errebelau!

Kontua da ze akabuan saturazinoa bere badaukagula, eta dan-dan-dana ezin dala gorde… akabuan bere ondo etorriko jaku lantzean informazino apur bat galdutea… geure buruak bere halan funtzionetan dau, ezta? Ostean, ezeidazue esan, bizimoduko momentu danak argazki edo bideoan grabauta bageunkaz, kasurako, non gorde hori guzti hori? Eta zer opor edo bidaia dira bideo kamarea eskuan ikusten doguna ondo grabauta geratu daiten pantailatik biziten badogu zuzen-zuzenean baino (total gero galdu egiteko…). Akabuan argazki eta bideo kamareak bere bota egingo dodaz…

Zazpi, buru bete bazpi! Zazpia iruditeria handiko numeroa da: zenbaki sakratua da, jainkotasuna (hiru zenbakia) eta lurra (lau zenbakia) bat egiten dituana. Ilargiaren aro bakotxak zazpi egun irauten ditu, zazpi dira asteko egunak, bekatu mortalak… Filosofia Hinduaren arauera, gizakiaren gorputzean zazpi “txakra” edo gurpil dagoz.

Zazpigarrena dauka aurtengo Eako poesia egunen aroak. Eta zazpi misterio ezkutuak, zeremonia magikoak eta igarmena zuzentzen dituan zenbakia izanik, Eakoak iragarri gura ditu oraingoan.

Zazpigarren egunean, Jainkoek eta garaitikoek atsedena hartzen dabe, gogoetarako eta kontenplazinorako, eta halantxe egingo dogu guk danok Ien, atseden hartu, poesiaz gogoeta egin eta poetak, posiazaleak, poetazaleak, poemak airean… kontenplau.

Zazpi garrantzitsua ei da umeen bizitzan. Jaio eta zazpi ordutara jakiten da bizirauko daben, zazpigarren egunean zilbor-hestea jausten da… eta zazpigarren honetan ziurtatuko dogu guk Ieko poesia egunak bizi-bizi dagozala, iraun gura dabela gure bizimoduetan, heldu gura dabela, aurrera egin.
Zazpi zenbakidunek eskutukoa eta mistizismoa maite dabe: poesiaren atzean gordetako mezua gustoso dogu guk. Erlijio propiaoak sortzen diuzte: poesia da gure erlijioa Ien. Ganera, bidaiatutea maite dabe, kultura eta bizimodu ezbardinak ezagututeko aukera eukin gura dabe-eta: Ien bere hor-han-hemengo zein danetariko hizkuntzatako testuak eta testugileak jasoko doguz.

Zazpi zenbakidun persona negatibo batzuk depresinorako eta malenkoniarako jokerea daukie. Beste batzuk, isilak, sarkastikoak edo alferrak dira sano.
Eta zelakoak dira ba, poetak?

8 zenbakiak infinitua adierazten dau, eta infinitura bidean doaz Eako poesia egunak

Greba egin ebenek, eta egin ez ebenek, lanean ei dagoz gaur atzera bere. Eta seguruena ez da euren egoerea bape aldatu, ez badira alkarregaz apur bat gehiago muturtu behintzat.

Inok esplikau leike zein izan dan atzoko grebaren eragin edo ondorio positiboa?

Herri askotan jaieguna zan atzokoa, San Pedro eguna, eta ez jakon ospatuteari itxi. Garai baten planteetan ziran greba-egunakaz zerikusirik ez atzokoak.

Langile kontzientziarik ez ei dago geurean daborduko, ez ei gara ezertarako bere alkartuten… Ez da egia, edo halan begitantzen jat niri. Alkartuten gara bai, alkarregaz ospatuten ditugu jaiak, alkarregaz egiten dogu behar… Baina garaian garaiko erantzunak behar doguz. Garai bateko greben errepresentazinoak egin barik, pikete eta guzti, ez ete da hoba izango bestelako erantzun sindikalak topetea?

Eta mesedez, autonomo legez beharrean dagozanak ez ahaztu… Nork defendiduten ditu horreek?

Zenbat su biztuko ete ziran bart gure baztarretan! Sua da San Juanegaz lotutako errituetako sinboloetako bat. Garrantzitsuena behar bada, eguzkia irudikatuten dauana (suak, eguzkiak legetxe, argia eta beroa emoten deusku). Ez dogu ahaztu hori, herri askotako plaza eta lantzarretan San Juan suak egin ziran eta hareen inguruan dantzan eta kantuan egin zan bart. Geu bere ibili ginan. Gurean, landarak bere ez ziran falta izan, sanjuanadearen ostean San Juan erramutxuak banatu ziran.

Gaur egun ez dauka jaiak lehen lurragaz eukan loturea, guk jaiaren eta errituen errepresentazino bat baino ez dogu egiten. Baina elementu garrantzitsu baten faltea igarten dot: urarena hain zuzen bere.

Suagaz eta landareakaz batera, ura da San Juanegaz lotutako sinbolo garrantzitsua. San Juan gabean, hamabietan, harriak ogi eta ura ardo bihurtuten dira. Goizaldeko urak ahalmen berezia dauko, azaleko gatxak osatu eta norbera azaletako gatxetatik babesteko. Lehen ohiturea zan soloetan oinutsik edo biluzik ibiltea, edo iturri zein itsasoan bainua hartutea. Atzo zenbat su biztuko ete ziran gure baztarretan! Baina ze bainu gitxi gure erreka, iturri eta itsasbazterretan!

Lehengo egunean Literaturian izandako mahainguruetako baten, Angel Errok esan eban bera irakurle amorratua izateaz ganera liburu paseatzailea bere badala. Liburuak, irakurteaz ganera, paseau egiten dituala. Harro paseau bere euskarazko liburu on bat danean, ganera.  

Neu bere banaz apur bat liburu paseatzailea… eta liburu paseatzaileen espioia bere bai. Metroan, autobusean… ondoan inor suertetan bajata zeozer irakurten, zer dan ikusten ahaleginduten naz, eta neure gustukoa danean enpatia modukoa sortuten da persona horregaz (ezagututen ez badot bere). Eta euskeraz irakurten suertetan danean paseatzailea, seguruenik, inoz irribarre bere egingo neutsan, nok daki.

Horregaitik, gorroto dodaz orain hain modan parau diran liburu-zorroak, liburuak bildutekoak… beti erabili izan da gurean forro gardena eta orain, zertan erabili bestelakorik? Liburu paseatzaileen eta liburu paseatzaileen espioien harrotasunari kalte egiten deutsie horreek liburu-zorroek.

 Aspaldion Mungiako leku-izenak ikerketan ibili naz behar kontuetan. Gauza asko ikasi dodaz, leku.izenak ezeze, herriaren nondik norakoak zein diren jakin dot edo herriko jazoera batzuk entzun ahal izan dodaz (trena Mungiara heldu zanekoa, apeaderorik euki ez eta trenetik saltau egiten ebenekoak, futbolera olgetako landea kendu eutsiela-eta Iturbaltzagako batzuri kantea atara eutsienekoa…). Eta zelan ez, futbol kontuak!

Gaur egun famadunak dira futbolariak, futbolean jokatutearren bakarrik ez barrez, daroen bizimodua be aitatuten dogu behin baino gehiagotan. Bada, ez da oraingo kontua bakarrik, antza. Orain hain hoteletan dabizan modu-moduan, edo hain kotxe erosten daben legetxe, lehen be herritar arruntetatik bereizten zituezan ohiturak eukiezan. Etxeetan urik ez egoan sasoian bere, Athletikeko futbolariak Larrauriko Fondara joaten ziran partida aurreko egunean, bertan egoten ziran deskantsuan, bertan egiten zituezan otorduak… bertan egoten ziran “kontzentrauta”. Aikor lehengo futbolarien ibilereak. Oraingoen aldean txarrago bizi zirala esaten dabe askok, lehengo futbolariak zirala bene-benetakoak, orduan bai jokatu… Bai, baina lehengo jende arruntaren aldean ederto!  

Atzoko eskolan irakasleak itaun berezia egin euskun: zer emoten deutsue artistak autografoa firmetan deutsuenean?

Izan bere, tinta gramora ez da ailegetan artistak emoten deuskuna. Baina autografoaren atzean beste zeozer dago, autografoagaz batera artistearen magia apur bat eroaten dogu geugaz, momentu labur baten beragaz batera egon garen sentimendua, une batez kasu egin deuskun sentsazinoa, bere parean egon izana, bere “lagun” izan izana… Artistak firmautako diskoa/koadroa/liburua… artistarenagoa dala emoten dau, eta hurrekoago egiten ditu produktuduna eta artistea bera. Produktuak gehiago balio dau artistearen autografoagaz.

Niri neuri bere liburuak firmauta eukitea gustetan jat, ez dot guzurrik esango. Seguruenetik aurrerago aitatu dodazan danak sentiduten dodaz idazleari autografoa eskatuten deutsadanean. Apaletan aurrera atzera nabilenean, ganera, liburuen errepasoa egiten dodanean, nire subkonszienteak esango dau: hau idazle lagun koadrilea. Koitadea ni, ezta? Baina ilusinoa bere egiten dau autografoak, ez ala? Horixe da magia!

Izen horrexegaz bateatu dabe Literaturian (Larrabetzun bagilean izango dan literatura jaialdi eta azokea) egingo dan mahai-inguruetako bat. Angel Erro, Koldo Izagirre eta Petra Elser konbidatu doguz bertara, eta nik egingo dodaz akuilari beharrak.

Angel Errok esandakoa ei da euskerara itzulitako literaturea bertan produzidutakoa baino hobea dala. Nik be esan izan dot inoz (eta hemen idatzi nebala bere uste dot) aspaldion itzulitako literatureagaz gozau dodala gehien (ez dot baina ezelango baieztapenik egin gura). Literatura kritikaria eta irakurle amorratua da Angel Erro, Volgako Batelarietako kidea. Horrezaz ganera, idazlea bere badogu. Ez ete da halako baieztapen bat egitea bere buruari harriak botatea? Idazle, irakurle, itzultzaile, ikerle… aritu eta aditua dogu baita bere Koldo Izagirre. Harek bere eukiko dau zeresana. Petra Elser itzultzailea dogu, euskaeatik alemanerako itzultzailea. “Kanpoko literaturearen beharrik euki behar ez leuken literaturea” daukan hizkuntzaduna da Petra, itzulpenaren beraren helburuen inguruan eta literatur sistema desbardinen arteko hartu-emonen inguruko gogoetea eginda daukana seguruenik.

Laster eukiko dogu euren gogoeten barri, baina akuilari beharrak egiteko zuen laguntzino eske natortzue blogera. Izan bere, gustura batuko neukez zuon eritxiak, googetak, proposamenak… mahai-ingurura batuko doguzan hizlariak kinatzeko.

Zuek zer uste dozue, itzulitako literaturea bertokoa baino hobea da? Zer iruditzen jatzuez euskerara egindako itzulpenak? Zer irakurten dozue gehiago, berton sortutako literaturea? Itzulitakoa? Bat bere ez? Zer leku euki behar leuke itzulitakol iteratureak gurean? Eta gureak kanpoan? Badozue mahai-inguruko kideei egiteko galderarik?

Bota bildurrik barik!