Bai, badakit erabat abandonauta daukadala bloga. Azken aste biak Errumanian pasau dodaz eta handik gatx egoan internetera konektetea… Hamen argazki batzuk.   

Bizitza

Bizitzaren lehen urteetan, gauza gatxa da lagunak eukitea zer dan ulertzea. Haginak irten barritan eta barriz jausi aurretik, gurasoek parkera eroaten zaitue “lagunak” egin dagizuzan. Baina… zer dira lagunak? Noz bihurtzen dira ezagun bi alkarren lagun? Laguntasunak betiko irauten dau? Eta parkeko horreek zeure lagunak badira, zergaitik kendu gura deutsue baloia? Lagunak existitzen ete dira Donetes paketea amaitu eta gero? Zein dira lagun onak, danean bai esaten deutsuenak edo danean egia dinoenak? Eta lagun txarrak baldin badagoz, zer dira etsaiak orduan? Dana barkatu behar jako lagun bati? Zelan berreskuratzen da konfiantzea, behin galdu ezkero? Lagun onak txakurrak baizen leialak dira, kristala baizen gardenak, ispiluak baizen argi adierazten dabe egia, mukizapi dira malko-aldietan eta barre-zantzo txisteetan, eta bat baino ez daukanak be, milioi bat aldiz eskertu degiola laguntasuna!

Maitasuna

Maite zaitut. Zenbat aldiz entzun ete dogu esaldi hori? Berbak higatu egiten dira, erabiliaren erabiliaz. Maitasuna, erreza da emoten eta ez hain erreza gordetzen. Maitasuna, persona batenganako erakarpenezko sentimendu bizia ei da, samurtasuna eta erakarpen fisikoa barne hartzen dauzena. Baina horretan hiztegia oker dabil, bere ama maite dauenak ez daukalako erakarpen fisikorik sentidu beharrik. Politagoa emoten dau beste definizino honek: norbait, sano gustuko edo atsegin dauen inor edo ezeren ona bilatzera edo haren alde egitera bultzatzen dauen sentimendua edo joerea. Horren arabera, nahikoa da maitatzeko borondatea izatea ingurukoen edartasuna ikusteko. Betaurrekoak aldatzea baizen erreza emoten dau, ingurukoak beste era batera ikustea baino ez da. Eta horrela, maite zaitut sarri entzungo da, baina soilik hala sentitzen dalako, eta sekula higatu barik.

Musika

Handia da musikak daukan boterea. Triste gagozala, kantu alai batek geure aldartea aldatzeko balio leike: “Hau dok, hau dok, hau dok umorea, kontsolatzeko, kontsolatzeko, euskaldun jendea.” Eta kantu triste batek gauza bera egin leike: “-Zer dun, zer dun ene alaba

-Mariñela maite dut aita -Ez al dun ulertzen, ezinezkoa da, jauntxoaren emaztea zara.” Azken batean, musikak mundua ulertzen laguntzen deusku, edota mundua baino gehiago: “Globo txiki ñimiño bat, hori da mundu urdina, unibertsoa barrutik entenditzeko egina.” Bizitzaren oinarriak ezartzen laguntzen deusku: “Mendi-bitxidor berdeok, arin hor doaz kantari: Dana emon behar jako maite den askatasunari”. Bizitzaren une garrantzitsuen soinu-banda da: “Zuretzat ilargia lapurtuko nuke gauero, eta zu itsu zaude bere argia ikusteko…” Eta musika ez da bakarrik entzuteko: “Kantuz sortu naiz eta kantuz nahi bizi, kantuz igortzen ditut nik penak ihesi…”

Lagunak

Asteak asteburua daukan lez, urteak udaldiko oporrak eta jai-giroa daukaz. Gorputzak atseden hartu eta dibertitzeko tarteak behar dauz, eta ikasturtean zehar lan baino egin ez dauenak eskubidea dauka jairik jai ibiltzeko. Jaien helburua bertaratutakoak dibertitzea baino ez da. Euskal Herrian gehienetan jan-edanaz, musikaz, jantzaz, jokoz, eta abarrez eratzen dira. Umetan gurasoakaz ibiltzen zara jairik jai, baina ailegaten da gurasoei aurrera egiten ixteko unea. Konponduko dira seme-alaben laguntasunik barik. Izan be, inork ez dauelako bere burua imajinetan Ken Zazpiren kontzertu bateko lehenengo lerroan, ondoan bere ama, aita, izeko eta osaba daukazala. Agian bai, baina ez beti eta betiko. Lehenengo aldietan bai, baina gero itxi beharko jakie euren gustuko kontzertuetara joaten. Bakotxak bere gustuak daukazalako.

Mundua

Borobila ei da mundua, baina ez da borobila. Itsasoak jantzi urdin iluna erosi dau, ozono geruzaren soinekoak adabakiak behar dauz, ipar poloak kalenturea dauka eta desertuei gero eta gehiago gustetan jakie berdurea. Ama naturaren mugei muga gehiago jarri deutsoz gizakiak, askatasunaren izenean. Orain, esaten dabe askatasuna zer den ondoen dakienak presoak dirala. Berdintasuna eskubidea da hondino, ez betebeharra. Bakea danok nahi dogun zerbait ei da, baina danok gura badogu, zergaitik ez da lortu honezkero. Agian bakeak eta bakeak dagoz. Agian bakea ez da gerrarik eza, gerrarik nahi eza baino. Nahasmen handia dago. Elkartasuna eta errukia ez dira gauza bera. Eskubideak ez dira pribilegioak. Berbea errez emoten da, eta ez da beti betetzen. Ez dago argi munduan zenbat mundu dagoan be. Bakotxa mundu bat da eta danak gara mundu bat. Hori bai, norberak erabagiten dau zein mundutan bizi gura dauen.

Hizkuntza

”Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakienek ikasten ez dabelako, dakienek berba egiten ez dabelako baino.” Euskerea, munduko hizkuntzarik zaharrenetarikoa, hizkuntza txikia, danok jagon beharrekoa, geure lehenengo berbea… ingelesez, frantsesez edo alemanez berba egiten dan herrietan, jenteak zergaitik erabiltzen dau hizkuntza hori? Bere herriko hizkuntzea dalako, besterik barik? Ala herri horretan bizitzeko balio deutsolako? Milaka eta milaka persona euskeraz bizi dira. Horreentzat, euskerea guaya da: ez dakie zelan esaten dan erderaz “lerdemerke sudur-handi” edo “potrozorri zapasto”, baina ez daukie horren beharrik, euskeraz behar daben dana daukielako. Askok pentsetan dau euskerea arrain bat akuariotik kanpo baino galduago dagoala, baina arraintxo hori bizi-bizirik dago eta ez dau arrain handiago batek irentsiko, euskereak lebatza eta piraña izaten dakielako.

Pentsetan dot jente askori pasauko jakola atzo niri pasautakoa: inoren deiaren esperoan egon, edo inori deitzeko asmoa euki, eta sakelakoak koberturarik ez! Hasieran ez neutson garrantzirik emon, bilera bat euki nebalako Donostian koberturarik ez izateko moduko zulo batean. Orduan informatika ikasten daben danei irakasten deutseen urrezko erregela aplikau neban: amatau eta atzera biztu… eta koberturarik ez! Bizitzan aurrera egin neban telefonorik barik, baina aurreikusi bako aldaketa asko eginda (egia esan, atxakia edarra da mobilik barik bizitzeko).

Amak gaur esan deust Euskalteleko denda batean esan eutsiela bonba bat jarri ebela Araban eta horrek kalte egin eutsola Bizkaiko sareari. Berria aipatzen dauen egunkari bakarrak, ostera, El Correok, matxura baten errua izan zala azaltzen dau.

1. itauna: Matxura, bonba ala zer ____ pasau zan?

2. itauna: Euskaltelek ez deusku azalpenik emongo erabiltzaileoi?

3. itauna: Kalteordainik eskatu geinke?

Publizidade-kanpaina eraginkorra egin eban Euskatelek frikien kontuagaz, baina emoten dau benetan behar danean komunikazinoak huts egiten deutsola. 

Jose Luis Lizundia euskaltzainak artikulu interesgarri bat atara dau Getxoko uriolen ganean. Artikuluan Faduraren esana eta izana aztertzen dauz: Fadura berbari buruzko azalpen zehatzak eta Fadurari berari buruzko jakingarriak eskaintzen ditu. Irakurketa esanguratsua, dudarik barik.

Txirritak bertsoakaz egiten eban lez, senide bati, arrebari, eskatu deutsat nik ahoz esaten deutsadazan berbak berak idatziz emoteko. Gaixorik nago: astearte iluntzean gorputzeko atal guztiak makaltzen hasi jatazan, eztarria itxi eta tenperatura igotzeagaz batera. Medikuaren arabera laringoamigdalitisa daukat, ogean astebete dopatuta pasatu ezkero osatzen dan gaixoa. Lasai, ez nator pena emotera. Gaixo egoteak ezohiko gogoetak ekarri daustaz. Zaila da egungo gizartean geldi egotea. Gauzak gero eta azkarrago egiten doguz: lehengo gutunak berehalako mezu elektroniko dira orain, orduak gero eta kilometro gehiago daukaz, baina gorputza lehengo bera da. Egia da droga gero eta eraginkorragoak doguzala, baina hain onak ez dira izango astebeteko etena eskatzen badau eztarriko min txatxu batek. Eta trenetik astebete jaitsi beharra larregi da; horregaitik jente asko, tartean ni neu, ez da trenetik jaisten ez baldin bada hiltzear dagoala. Trenak, ordea, hitz emon dau hiru egunetan Parisera helduko dala, eta bost barru Berlinera. Eta gidariei gaixo zagozala esaten deutsezunean, konturatzen zara zeure moduan egon danak ez dauela arazorik trena gelditzeko; egoera horren barri ez daukanak, ostera, onartzeko beste erremediorik ez dau izango, gaixotasunak legalak baitira, baina kostata ulertuko dau. Eta nekez ulertuko dau gaixotzearen arrazoiaren zati bat, agian, trenaren abiaduran datzala. Gaixotzeak badau gauza on bat: ezin dozu lan egin. Lan egitea arrazionala da oso, eta gaixotzeak ez dauka zentzurik. Gaixotzean ezin da ondo pentsau, begiak erraz nekatzen dira eta edozein posturak min emoten dau segundo gitxira. Gaixotzea emozionala da. Gaixoaldiko “denbora libreak” besterik gabe gaixotu zaran ala zeure osasunarekiko “negligentea” izan zaran pentsatzera bultzatzen zaitu. Eta bigarrenak azkenekoz noiz gaixotu zinaen gogorarazoko deutsu, eta urte baterako gaixoaldi larregi dirala ondorioztatuko dozu. Abiadura handiegia daroa trenak.